11 najlepszych wystaw w Świętokrzyskim

Wiosna w Gościeradzu, 1931, Muzeum Okręgowe w Bydgoszczy

11 najlepszych wystaw w Świętokrzyskim 

Leon Wyczółkowski, cudowna moc roślin i archeologiczne perełki z podkarpackiego Chotyńca. Oto jedenaście najciekawszych wystaw w województwie Świętokrzyskim! 

1. Mistrz okresu Młodej Polski (Wystawa jest już nieczynna, aktualnie można zobaczyć ekspozycję archeologiczną „Ukraina przed wiekami" przygotowaną we współpracy z Muzeum Archeologicznym w Krakowie)

Pierwszą z wystaw na mojej subiektywnej liście jest ekspozycja prac Leona Wyczółkowskiego w Pałacu Wielopolskich w Ostrowcu Świętokrzyskim (w Częstocicach). Wystawa stanowi przekrój dorobku artystycznego słynnego artysty. W muzeum prezentowane są zarówno obrazy, jak i akwarele i grafiki. Szczególny elementem ekspozycji są dzieła Wyczółkowskiego związane z regionem świętokrzyskim. Są to m.in. lokalne widoki, pejzaże oraz portrety wybitnych ludzi z tych okolic. Wszystkie z dzieł pochodzą ze zbiorów Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy. 

2. Wyjątkowi wynalazcy 

Kolejna wystawa, czyli „Wynalazcy z Miedzianki" odbywa się w Muzeum Dialogu Kultur w Kielcach. Nowa ekspozycja poświęcona jest działalności Stanisława i Bolesława Łaszczyńskich, naukowców i wynalazców, którzy założyli w 1904 r. Towarzystwo Akcyjne „Zofia” w celu wydobycia rud miedzi w Miedziance koło Chęcin. S. Łaszczyński w 1902 roku opatentował metodę elektrolizy miedzi, a swój wynalazek zastosował w okolicy Miedzianki. Wykorzystując siłę wodną miejscowego młyna, w celu wytworzenia prądu, produkowano tam czysty metal z siarczanu miedzi, który otrzymywano w wyniku rozpuszczania rudy w kwasach. Tym działaniem bracia zapoczątkowali pionierską technikę otrzymywania metali i hydrometalurgię miedzi w Polsce. Dodatkowo w 1908 r. Stanisław Łaszczyński zdesperowany brakiem dostępności dynamitu wynalazł nowy materiał wybuchowy, nadając mu nazwę Miedziankit. Na najnowszej wystawie przy kieleckim rynku można zobaczyć liczne dokumenty, fotografie, okazy minerałów, narzędzia górnicze, a także pamiątki rodzinne i przedmioty, które znajdowały się w wyposażeniu domu w Miedziance.  

3. Moc roślin  

Teraz czas na wystawę której jeszcze niema, ale zapowiada się niezwykle interesująco. Już 13 grudnia w Dawnym Pałacu Biskupów Krakowskich MNKi planuje otworzyć wystawę „Flora Polonica". Mają zostać na niej zaprezentowane eksponaty przyrodnicze i dzieła sztuki, które dotyczą świata roślin. Znajdą się tam m.in. obrazy, grafiki, fotografie i obiekty z różnych dziedzin rzemiosła artystycznego. Prezentację uzupełnią skamieniałości i zielniki ze zbiorów Działu Historii Naturalnej, a także starodruki z księgozbioru Biblioteki Muzealnej.

Więcej o wystawie „Flora Polonica" w Muzeum Narodowym

4. Donersztik in Jendrzew

Kolejna z wystaw odbywa się w Muzeum im. Przypkowskich w Jędrzejowie. Ekspozycja „Donersztik in Jendrzew. Żydzi z Jędrzejowa” obejmuje okres od początku osadnictwa Żydów w Jędrzejowie, czyli II poł. XIX wieku, do czasów nam współczesnych. Pozwala zwiedzającym poczuć klimat przedwojennego Jędrzejowa, w tym tętniącego życiem rynku, który był kiedyś pełny żydowskich handlarzy. Na wystawie prezentowane są zbiory pochodzące z własnej kolekcji, a także liczne wypożyczenia, m.in. z Muzeum Regionalnego w Pińczowie, Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie oraz z kolekcji prywatnych. Ekspozycja jest o tyle wyjątkowa, że w jędrzejowskim muzeum rzadko kiedy odbywają się wystawy historyczne. Zazwyczaj są to mniej lub bardziej udane wystawy sztuki współczesnej, a szkoda.   

5. Historia żydowskiej społeczności

Wystawa o podobnej tematyce trwa obecnie także w Kielcach. Ekspozycja „Kielce – Keltz. Historia społeczności żydowskiej” w Muzeum Historii Kielc prezentuje 80-letnie dzieje społeczności żydowskiej w Kielcach, poczynając od uzyskania przez Żydów oficjalnego prawa osiedlania się w mieście w 1862 r. do likwidacji kieleckiego getta w 1942 roku. Celem ekspozycji muzealnej jest przywołanie obrazu wielokulturowego miasta, jakim były Kielce do chwili eksterminacji ludności żydowskiej w okresie II wojny światowej.

Kielecka synagoga przed wojną

6. Unikalne listy i nie tylko  

W najbliższym czasie warto także zajrzeć do Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu, gdzie trwa wystawa dotycząca dawnej tradycji pisania listów. Ekspozycja nosi tytuł „Ars epistolandii. Kiedy pisanie listów było Sztuką” i została utworzona w oparciu o zbiór dokumentów historycznych, autografów i rękopisów, które znajdują się w zbiorach Biblioteki Diecezjalnej w Sandomierzu. Na wystawę wybranych zostało ponad 100 listów, co stanowi zaledwie fragment tego niezwykłego zbioru. Obok zabytkowych listów wyeksponowane zostały kałamarze i przyciski do papieru, a także pióra do pisania, Wśród nich na wystawie można zobaczyć m.in. kałamarz w kształcie sarkofagu Napoleona, czy kałamarz grawitacyjny arcybiskupa Zygmunta Szczęsnego Felińskiego. Niektóre z tych eksponatów wypożyczone zostały z Dworu w Śmiłowie, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius oraz Zamku Królewskiego w Warszawie.   

7. Czas na archeologię (Wystawa jest już nieczynna, wkrótce muzeum na specjalnej konferencji prasowej poda plany na 2023 roku, prawdopodobnie w tym roku np. za pomocą eksponatów poznamy tam postać Jerzego Ossolińskiego)

Będąc w Sandomierzu nie można pominąć Zamku, gdzie odbywa się aktualnie wystawa „Chotyniec - wrota do antycznej Scytii”. Można na niej na własne oczy przyjrzeć się przedmiotom odnalezionym na grodzisku w podkarpackim Chotyńcu. Na wystawie prezentowane są liczne artefakty, a wśród nich unikalna, zachowana w całości grecka amfora na wino, która pochodzi z miejscowości Klazomenai w Grecji (VII w. p.n.e.) i jest pierwszą odnalezioną na ziemiach polskich niemal kompletną grecką amforą. Prezentowane na wystawie eksponaty zostały wypożyczone m.in. z Muzeum Okręgowego w Rzeszowie. 

8. Sacrum i profanum

Chyba najmniej znaną instytucją w moim zestawieniu jest Galeria Współczesnej Sztuki Sakralnej „Dom Praczki", która znajduje się w samym centrum Kielc. W tej niepozornej galerii bardzo często obywają się ciekawe ekspozycje. Aktualnie trwa tutaj wystawa „Sin sin" Borysa Fiodorowicza, artysty, który w swoich pracach łączy strefę sacrum z otaczającym nas profanum, sięgając często po tematy trudne i niewygodne. 

9. Lalki, które zachwycają (Wystawa jest już nieczynna, aktualnie można zobaczyć świąteczną ekspozycję „Bombka- Szklana Magia Świąt", a wkrótce w gmachu głównym będzie otwarta duża wystawa monograficzna Krzysztofa Buckiego ze zbiorów m.in. Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu)

W Pińczowie trwa aktualnie druga odsłona wystawy „Jej wysokość Lalka", która wcześniej prezentowana była w Dworku Laszczyków. Na ekspozycji można zobaczyć blisko pięćdziesiąt zachwycających lalek z różnych spektakli, takich jak „Baśń o Rycerzu Gotfrydzie”, czy z „Królewna Śnieżka”. Wszystkie pochodzą z Teatru Lalki i Aktora „Kubuś” w Kielcach i prezentowane są obecnie w najnowszym oddziale muzeum, czyli renesansowym Domu Ariańskim. 

Muzeum w Pińczowie pewnego czasy zaskakuje i udowadnia, że wszystko można jeżeli się chce. Jeszcze do nie dawna prezentowane były w nim 4 obrazy i rysunki Jacka Malczewskiego, które wypożyczone zostały ze zbiorów Muzeum Podlaskiego, a rok temu na wystawie "Sztuka Sakralna na Ponidziu" znalazło się ponad 100 bezcennych dzieł sztuki z kilku świątyń.

10. Malarstwo, rysunek i teatr (Wystawa jest już nieczynna)

W Kielcach również warto zajrzeć na wystawę "Malarski teatr Ottona Axera" która prezentuje twórczość jednego z najciekawszych polskich scenografów II poł. XX w. Na najnowszej wystawie w Galerii "Winda" w Kieleckim Centrum Kultury prezentowana jest kolekcja obrazów olejnych i rysunków Ottona Axera, uzupełniona przez projekty scenograficzne i kostiumy z realizacji teatralnych ze zbiorów Muzeum Teatralnego w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej.   

11. Ceramika na Wzgórzu Zamkowym 

Aktualnie w Instytucie Dizajnu w Kielcach prezentowana jest wystawa ”Z Kielc do Włocławka – twórczość Jana Sowińskiego”.  Nowa ekspozycja na Wzgórzu Zamkowym opowiada o twórczości Jana Sowińskiego, który był jednym z czołowych projektantów ceramiki. Nowa wystawa szeroko pokazuje nie tylko twórczość, ale też samą postać artysty. W Instytucie Dizajnu poza ceramiką prezentowane są pamiątki rodzinne takie jak: dzienniki 17-letniego Sowińskiego, czy jego pasiak obozowy. Duża część eksponatów pochodzi ze zbiorów Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku. Nowa wystawa jest naprawdę dość ciekawa i znacznie lepsza od ekspozycji „Więcej zieleni! Projekty Aliny Scholtz" na której więcej było reprodukcji niż oryginałów, co było bardzo dużym minusem.   

A na sam koniec czas na niespodziankę od Buska - Zdrój, które otwiera nową galerie i muzeum. 

Już wiosną 2023 roku w zrewitalizowanej Willi Polonia ma zostać otwarta m.in. Buska Galeria Artystyczna. Więcej przeczytacie tutaj