5 najciekawszych pałaców i dworów w sercu Ponidzia

 

fot. wikipedia.org

5 najciekawszych pałaców i dworów w sercu Ponidzia

Ponidzie kojarzy się przede wszystkim z przepiękną przyrodą, jednak skrywa również wiele zabytków, które często są nie do końca znane. Dziś chcę przedstawić 5 najciekawszych oraz najpiękniejszych pałaców i dworków znajdujący się w sercu Ponidzia czyli w okolicach Pińczowa.

Pałac Wielopolskich w Chrobrzu

Późnoklasycystyczny pałac wzniesiony został przez margrabiego Aleksandra Wielopolskiego w 1850 r. według planów Henryka Marconiego na miejscu dawnego dworu Tarnowskich i Myszkowskich. Powstał przede wszystkim po to, aby pomieścić obszerny księgozbiór ordynacji oraz kolekcję przejętą od przyjaciela margrabiego, Konstantego Świdzińskiego. Pałac otacza park w stylu angielskim, a w nim jest wiele bardzo starych drzew. Obecnie obiekt funkcjonuje pod nazwą Szkolna Izba Pamięci Narodowej i Tradycji Rolnej Zespołu Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego w Chrobrzu i jest udostępniany do zwiedzania, ale tylko okazjonalnie. 

pik.kielce.pl

Pałac Deskurów w Sancygniowie

Pałac wybudowano w 2. połowie XVI stulecia przez Sancygniowskich. Położony na zachodniej krawędzi rzeczki Sancygniówki. W roku 1882 pałacu przebudowano dla Andrzeja Deskura według projektu Adama Oczkowskiego. W narożniku północno-wschodnim wciąż stoi brama, wzniesiona w końcu XVI stulecia, wieńczy ją attyka. Obok bramy stoi budynek przybramny, pochodzący zapewne z XVII stulecia, wymurowany z kamienia na planie zbliżonym do kwadratu.

Po wojnie znajdował się tu jakiś ośrodek wypoczynkowy i obiekt był naprawdę zadbany. Pod koniec tamtego wieku trafił jednak w ręce prywatne. Kilkanaście lat temu właściciele prowadzili tam jakieś remonty i nieco udało się zrobić, jednak to wszystko zostało z jakiegoś powodu przerwane i kilka lat temu obiekt wystawiono za kilka milionów na sprzedaż. Przez lata nie było nabywcy, ale prawdopodobniej ostatecznie sprzedano i aktualnie ma już nowego właściciela. Mieszkańcy wsi mówią, że w pałacu coś się dzieje, bo wywożono jakiś gruz. Być może jest to remont, ale zupełnie nie wiadomo co się dzieje i jakie plany mają właściciele.

Obiekt należy bez wątpienia to najpiękniejszych i najbardziej malowniczo położonych pałaców w tej okolicy. Jego stan póki co jest na tyle dobry, że nadaje się do remontu i byłby na przykład świetnym hotelem.

fot. PM

Zespół dworski w Węchadłowie

Kolejny ciekawy zabytek na Ponidziu znajduje się w Węchadłowie. Jest to zespół dworski składający się z dworu z ok. 1894 roku, kaplicy z 1927 roku i parku. Kompleks jest bardzo mało znany.

Węchadłów to mała wieś w powiecie pińczowskim w gminie Michałów. Oddalona jest od Kielc o ok. 60 km i 15 km od Pińczowa. Dwór do lat 90. dwudziestego wieku był szkołą podstawową, ale z momentem wybudowania tuż obok nowego budynku został opuszczony i tak stoi do dzisiaj.

fot. polskiezabytki.pl

Pałac Dembińskich w Górach

Pałac Dembińskich w Górach Pińczowskich (woj. świętokrzyskie) to uroczy pałac z końca XVIII wieku. Obiekt jest niestety od zawsze mało znany i pomijany w przewodnikach, czy artykułach. Nie jest znana dokładna data wybudowania pałacu, przypuszcza się, że mógł to być koniec XVIII wieku, a pierwotnie stanowił własność Dembińskich. O jego historii ogólnie zbyt dużo niestety nie wiadomo i nie jest dobrze opracowana. Obiekt wojnę przetrwał w raczej nie naruszonym stanie.

Po II wojnie światowej majątek upaństwowiono. Mieściła się tu między innymi biblioteka wiejska, posterunek milicji oraz przedszkole. Przez kilka ostatnich lat jego dzierżawcą była Fundacja Batalionów Chłopskich z Warszawy, która miała przystąpić do renowacji pałacu, ale roboty ograniczyły się w zasadzie do częściowego ogrodzenia płotem całego budynku. 12 lat temu został on sprzedany przez Gminę Michałów i kupili to prywatni właściciele, którzy mieli ten obiekt wyremontować i stworzyć tam centrum szkoleniowe.

fot. PM

Pałac Wielopolskich w Pińczowie - przykład pałacu zadbanego

Budynek został wzniesiony u podnóża Góry Zamkowej w stylu barokowo-klasycystycznym w latach 1773-1799 przez Wielopolskich. Zaprojektował go znany architekt tamtej epoki Jan Ferdynand Nax. W ogrodzie włoskim przed pałacem stoją rzeźby z XVIII/XIX w. przedstawiające Florę, rzymską boginię wiosny i kwiatów, i Pomonę, boginię owoców. Po ich bokach widnieją dwa wazony klasycystyczne. W południowej części przypałacowego parku znajduje się późnorenesansowy pawilon ogrodowy z końca XVI wieku autorstwa Santi Gucciego. Pałac służy dzieciom (szkoła) i jest przykładem tego, że naprawdę takie obiekty mogą być zadbane, mogą być wykorzystywane i nie muszą być pustostanami, które się sypią jak większość zabytków. Warto zwrócić uwagę, że na terenie powiatu znajduje się kilka pałaców i z tego tylko jeden jest w takim stanie, a jest to właśnie ten w Pińczowie.

Podsumowując, moim zdaniem Ponidzie to region z naprawdę pięknymi i ciekawymi zabytkami, jednak jak widzimy są to zabytki większości zaniedbane. Brakuje chyba najbardziej chęci, pomysłów i determinacji, bo każdy z nich mógłby błyszczeć gdyby jednak bardziej się postarać. Są naprawdę różnego rodzaju dotacje na prace remontowe. Teraz jest tego mnóstwo i można by było je wyremontować.